چرا در امر تربیت موفق نیستیم؟ یا به عبارتی آنچه به دنبالش هستیم محقق نشده و با آنچه کسب می شود متفاوت است؟!
عوامل موثر در تربیت: وراثت- تغذیه- محیط- خود
ابتدا باید به این اصول تربیتی توجه داشت:
1- محال است انسان غلط زندگی کند و بتواند صحیح تربیت کند(الگوی عملی)
امام باقر علیه السلام:
حفَظ الأَطفال بِصَلاحِ آبائِهِم. [بحارالانوار، ج۶۸، ص۲۳۶]
فرزندان، به‌واسطه صالح بودن پدرانشان [از انحراف] محفوظ می‌مانند.
• ایده آل هایی که در تربیت در فرزندان و دیگران انتظار داریم را ابتدا باید در خود بوجود آورد.
• تربیت باید قائدانه(برود) باشد نه سائقانه(سوق داده شده)؛ مثل یک تکه نخ ، نخ را فشار دهید نمی رود جمع می شود اما اگر بکشید یعنی سرنخ را دست بگیرید بقیه هم می آید، همراهی می کند.
• نقد ترین الگو تربیتی برای فرزندان پدر و مادر هستند.
2- پذیرفتن خانواده و فرزند آنطور که هست، نه آنطور که باید باشد.
وقتی خانواده و فرزندان را به همین وضعیتی که هست نپذیریم، سطح توقع و در پی آن نارضایتی بشدت افزایش یافته و زمینه ابراز گلایه و ... در محیط زندگی می گردد. اکثر خانواده ها دچار این معضل هستند. راه برون رفت همان پذیرش ابتدایی است.
3- نقش خدا در زندگی
بزرگترین مشکلات هر فرد که همان رذایل و گناهان است حاکی از این است که خدا را باور نکرده است. به خدا ایمان نداشته و یا باور ضعیفی دارد.
الف) بایستی تمامی اعضای خانواده به این باور قلبی برسند که خداوند غیر ممکن را ممکن می سازد. این باور اگر بوجود آید تقویت ایمان به غیب افزایش و بهترین پشتوانه برایمان است. در این راستا می توان از مثال های زیر برای فرزندان استفاده نمود:
- آتش کارش سوزاندن است؛ امّا در مورد حضرت ابراهیم خدا نخواست.
- کارد کارش برید است؛ امّا در مورد حضرت اسماعیل خدا نخواست.
- کسی که جان از بدنش بیرون رفت دیگر بر نمی گردد؛ امّا عیسی به امر خدا مرده زنده می کرد.
- دیوار کعبه شکافته می شود تا علی مولود کعبه شود.
• نکته دیگر توجه دادن خانواده و فرزندان به تحقق وعده های داده شده توسط خدا:
- غلبت روم
- لقد صدق الله
- قوم عاد، ثمود، صالح، بنی اسرائیل و...
علامه طباطبایی: بیش از یک سوم قرآن وعده و وعید است.
ب‌) آموزش درخواست از خداوند
• چیزهایی که خدا قبلاً داده است را از ما نگیرد.
• با توجه به ادعیه رسیده از ائمه اطهار آموزش بدهیم
• بسیار چیزهایی که ما می خواهیم قبلاً داده و ما خبر نداریم
• بسیار چیزهایی که ما می خواهیم ولی ممکن است به صلاح نباشد و ضرر برساند
• بسیار چیزهایی که ما می خواهیم عوض آن چیز بهتر بدهد
• بسیار چیزهایی که ما می خواهیم عوض آن بلا دفع شود
• بسیار چیزهایی که ما می خواهیم در آخرت چندین برابر نصیب ما شود
• بسیار چیزهایی که ما می خواهیم استعداد و قابلیت در ما نباشد
• بسیار چیزهایی که ما می خواهیم با توجه به محبت خدا به ما دوست دارد ما در راز و نیاز باشیم.
• ..........
4- تقویت حیا در خانواده – کتاب پژوهشی در فرهنگ حیا نوشته عباس پسندیده را حتماً مطالعه فرمایید
راههای تقویت حیا در خانواده:
- توجه دادن به آثار مثبت و سودمند حیا در دنیا
- تعریف و تمجید و تحسین از اعضای با حیای خانواده
حضرت علی علیه السلام: زن اگر حیا و عفت داشته باشد به دنیا می ارزد اگر نداشته باشد به خاک هم نمی ارزد.
- دوری از عوامل حیازدا